Gdzie leżą Góry Stołowe – dojazd, położenie i najpiękniejsze szlaki

Czy naprawdę w Polsce znajduje się miejsce o tak nietypowej, płaskiej budowie skalnej?

Gdzie leżą Góry Stołowe to pytanie, które zadaje sobie wielu turystów planujących wyprawę w Sudety Środkowe. To pasmo wyróżnia się poziomym ułożeniem płyt piaskowca, co nadaje mu charakterystyczny, „stolowy” wygląd.

Na terenie tego pasma utworzono w 1993 roku Park Narodowy. Najwyższym punktem jest Szczeliniec Wielki, osiągający 919 m n.p.m., skąd rozciągają się szerokie panoramy po polskiej stronie.

Wędrówki przyciągają tu formacje takie jak Błędne Skały i Skalne Grzyby. Szlaki prowadzą przez labirynty skalne i ściany piaskowcowe, co czyni teren wyjątkowym dla turystów.

Kluczowe wnioski

• Pasmo w Sudetach Środkowych ma unikatową, płytową budowę.
• Park Narodowy istnieje od 1993 roku.
• Szczeliniec Wielki to najwyższy szczyt — 919 m n.p.m.
• Błędne Skały i Skalne Grzyby to główne atrakcje.
• Szlaki oferują łatwe i bardziej wymagające trasy dla turystów.

Gdzie leżą Góry Stołowe i jak do nich dotrzeć

Wschodnia część pasma znajduje się w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, gdzie Szczeliniec Wielki jest główną atrakcją. To tutaj koncentrują się najpopularniejsze szlaki i punkty widokowe.

Zachodnia część pasma przechodzi na teren Czech i nosi nazwę Broumovská vrchovina. Środkowa część pasma leży częściowo po stronie czeskiej, co daje różnorodne trasy i inne atrakcje dla turystów.

Pasmo Zawory, jako najbardziej zachodni skrawek, rozciąga się na obszarach powiatów kamiennogórskiego i wałbrzyskiego. Dla osób planujących nocleg warto rozważyć Kudowę-Zdrój, która znajduje się najbliżej i oferuje dobre połączenia kolejowe oraz autobusowe.

• Dojazd z Wrocławia samochodem zajmuje niecałe dwie godziny — idealne miejsce na krótki wypad.
• Czeska część pasma uzupełnia ofertę szlaków i daje inne widoki niż polska część.

Geologiczny fenomen gór płytowych

Formacja ta powstała wskutek procesów tektonicznych ponad 30 milionów lat temu. To właśnie ten wiek tłumaczy, dlaczego wierzchowiny są tak charakterystycznie płaskie.

Podstawę budowy tworzą poziome płyty z górnokredowych piaskowców ciosowych. Występują tu warstwy dolne, glaukonitowe oraz warstwy górne, co wpływa na odporność i kształt formacji.

Przez pasmo biegnie wyraźny uskok tektoniczny na linii Polanica-Zdrój – Batorów – Karłów – Ostra Góra. W plejstocenie chłodniejszy klimat doprowadził do powstania rumowisk skalnych i torfowisk wysokich.

• Unikat w Europie: gór stołowych to rzadki przykład gór płytowych.
• Budowa skalna: góry stołowe mają poziome piaskowce i odmienne warstwy skał.
• Procesy erozji: wiatr i woda wycięły imponujące formy i pola skał.

Park Narodowy Gór Stołowych jako obszar ochrony

Od 16 września 1993 park narodowy gór objął ochroną najbardziej cenne fragmenty pasma. Powierzchnia parku wynosi 63 km2 i obejmuje południowo‑zachodnią część gór stołowych.

Park powstał na bazie Stołowogórskiego Parku Krajobrazowego, który istniał od 1981 roku. W granicach parku narodowego znajdują się rezerwaty: Szczeliniec Wielki, Błędne Skały i Wielkie Torfowisko Batorowskie.

Po stronie czeskiej rozciąga się CHKO Broumovsko o powierzchni 410 km2. To pokazuje, że ochrona obejmuje także część gór po sąsiedzku i scala ochronę przyrodniczą na transgranicznym obszarze.

• Cel: ochrona unikatowych form skalnych i torfowisk.
• Zarządzanie: przywracanie lasów liściastych zamiast monokultur świerkowych.
• Znaczenie: park narodowy wspiera badania i zrównoważoną turystykę.

Najwyższy szczyt gór i jego otoczenie

Najwyższy punkt masywu to Szczeliniec Wielki — miejsce o niezwykłej panoramie i formacjach skalnych. Ten najwyższy szczyt gór wznosi się na 919 m n.p.m. i przypomina rozległy płaskowyż. Na wierzchołku dominują poziome skały, które tworzą malownicze tarasy.

Aby dotrzeć na szczyt, trzeba pokonać 665 kamiennych stopni. Trasa bywa wymagająca, ale widoki rekompensują wysiłek. Na najwyższym punkcie stoi 12‑metrowa skała zwana Fotel Pradziada — obowiązkowy punkt każdej wycieczki.

Przy szlaku działa schronisko na Szczelińcu Wielkim. Schronisko znajduje się tuż przy tarasach i jest zaopatrywane windą towarową, co ułatwia dostawy i funkcjonowanie obiektu.

W pobliżu leży Szczeliniec Mały (895 m n.p.m.), który jednak jest rezerwatem i nie jest udostępniony dla ruchu. W planowaniu wyprawy pamiętaj o tym ograniczeniu, by chronić delikatne środowisko górach stołowych.

• Szczeliniec Wielki: 919 m n.p.m., najwyższym szczytem pasma.
• Stopnie: 665 kamiennych schodów na szczyt.
• Fotel Pradziada: 12‑metrowa formacja skalna na wierzchołku.
• Schronisko: zaopatrywane windą towarową, oferuje nocleg i widoki.
• Szczeliniec Mały: 895 m n.p.m., rezerwat, brak dostępu dla turystów.

Błędne Skały jako skalny labirynt

Błędne Skały tworzą gęsty labirynt skalny na wysokości 853 m n.p.m., który zachwyca odwiedzających. Liczne szczeliny, zaułki i wąskie przejścia zmuszają do przeciskania się w przykuckach, co dodaje wycieczce elementu przygody.

Ten zespół bloków w górach stołowych oferuje fantazyjne formy — maczugi, słupy i uskoki powstałe przez erozję. Błędne Skały są drugą po Szczelińcu Wielkim najpopularniejszą atrakcją w regionie.

„Spacer przez labirynt skał to jedna z najciekawszych przygód, jakie oferują góry.”

Do rezerwatu prowadzi płatna droga z ruchem wahadłowym. Wstęp jest biletowany, a opłaty można uiścić kartą lub gotówką. Zaleca się skorzystanie z górnego parkingu, by skrócić dojście do kasy i szlaku.

• Błędne Skały to fascynujący labirynt, który dostarcza rodzinom dużo radości i wspomnień.
• Unikatowe skały i wąskie korytarze czynią ten fragment parku obowiązkowym punktem wycieczki.

Skalne Grzyby i inne formacje skalne

Skalne Grzyby to zespół skał stojących piętrowo, przypominających maczugi, baszty i bramy.

Znajdują się na wysokości około 680–700 m n.p.m. i ciągną się wzdłuż pasma na około 2 km. Trasa wokół nich to spokojny, leśny spacer, idealny dla osób szukających ciszy w górach.

Najwygodniej dojść żółtym szlakiem z Batorowa lub niebieskim z Wambierzyc. Obie opcje prowadzą przez fragmenty z widokami na pionowe ściany i malownicze skały.

W pobliżu leżą Radkowskie Skały — kolejny ciąg imponujących formacji w południowo‑wschodniej części pasma. Skały Puchacza powstały przy dawnym kamieniołomie i są świetnym punktem widokowym.

• Charakter: formacje przypominające grzyby i maczugi.
• Długość: około 2 km ciągu skalnego.
• Do przejścia: żółty szlak z Batorowa, niebieski z Wambierzyc.

Szlaki turystyczne w polskiej części pasma

Sieć znakowanych tras w tym paśmie pozwala na krótkie spacery i dłuższe wędrówki przez najbardziej malownicze partie terenu. Razem to ponad 100 km szlaków, które odwiedzający mogą dowolnie łączyć.

Główny Szlak Sudecki im. M. Orłowicza przebiega przez najważniejsze punkty parku i prowadzi do takich miejsc jak Szczeliniec Wielki. Trasa z Kudowy‑Zdroju do Wambierzyc to jedna z najpopularniejszych opcji.

Błędne Skały to obowiązkowy punkt na wielu trasach. Dojścia do nich oznaczono kilkoma wariantami szlaków, co ułatwia planowanie krótszych wycieczek z rodziną.

Rowery mają tu do dyspozycji międzynarodowe trasy o łącznej długości około 125 km. Zimą w polskiej części wytyczono trzy pętle tras narciarstwa biegowego dla osób preferujących aktywność w chłodniejszym sezonie.

Trasy łączące skały, rezerwaty i punkty widokowe sprawiają, że każdy znajdzie tu trasę dla siebie.

• Wybór: ponad 100 km tras dla pieszych i 125 km tras rowerowych.
• Kluczowe punkty: Szczeliniec Wielki i Błędne Skały jako główne atrakcje.
• Sezonowość: zimowe pętle dla biegówek i całoroczne szlaki znakowane.

Czeska strona Gór Stołowych

Broumovská vrchovina to część pasma, w której skały tworzą złożone i widowiskowe formacje. Warto tu przyjechać, by zobaczyć inne oblicze gór stołowych.

Skalne Miasto Adršpach i Teplickie Skały to najważniejsze atrakcje. Adršpach zachwyca labiryntami i wysokimi turniami. Teplickie Skały są świetną alternatywą — mniej tłoczna, równie malownicza.

Broumowskie Ściany zawierają wiele form skalnych, w tym słynną Kamienną Bramę. Na wzniesieniu Ostaš (ok. 700 m n.p.m.) znajdują się dwa labirynty — Górny i Dolny — które warto zwiedzić pieszo.

Do Skalnego Miasta Adršpach można dotrzeć pociągiem, co dodaje wycieczce wygody i atrakcyjności. Ta strona pasma pokazuje, jak różnorodne są góry stołowe po obu stronach granicy.

• Praktycznie: czeska część daje nowe trasy i inne perspektywy skał.
• Rekomendacja: łącz wizytę po obu stronach pasma, by lepiej poznać region.

Droga Stu Zakrętów jako atrakcja widokowa

Na odcinku 23 km Droga Stu Zakrętów (DW385) łączy Kudowę‑Zdrój z Radkowem i przecina polską część gór stołowych. Trasa została zbudowana w 1870 roku i wiedzie przez Lisią Przełęcz oraz Karłów.

Deniwelacja na trasie przekracza 400 metrów, dlatego przejazd wymaga uwagi. Droga oferuje liczne punkty widokowe na lasy i charakterystyczne skały. To wygodny dojazd do takich atrakcji jak Szczeliniec Wielki.

Fragment między Kudową a parkingiem YMCA ma nową nawierzchnię bitumiczną, co poprawia komfort podróży. Zimą warto zachować ostrożność — warunki atmosferyczne czasem uniemożliwiają przejazd.

• Malownicza trasa: sama droga jest atrakcją sceniczną.
• Historia: wybudowana w 1870 roku, łączy ważne miejscowości.
• Uwaga: stromizny i serpentyny wymagają ostrożnej jazdy.

Przejazd drogą to nie tylko dojazd — to część doświadczenia gór i widoków.

Flora i fauna w sercu Sudetów

Na 91% powierzchni parku rosną lasy, które tworzą tło dla skalnych tarasów. To sprawia, że park narodowy gór to nie tylko skały, lecz także żywe ekosystemy.

W większości dominowały monokultury świerkowe. Obecnie prowadzi się przebudowę na naturalne lasy liściaste. Celem jest przywrócenie pierwotnego charakteru tego terenu.

Na łąkach i wilgotnych murawach kwitnie pełnik europejski, znany też jako różą kłodzką. Roślina ta jest symbolem ziemi kłodzkiej i często pojawia się w opisach gór stołowych.

Fauna jest bogata: w górach spotkamy muflona, sprowadzonego z Korsyki. W najcenniejszych częściach parku narodowego występują rzadkie ptaki, jak bocian czarny, sóweczka czy włochatka.

• Park narodowy to ochrona gatunków i procesów naturalnych.
• Przebudowa świerczyn na lasy liściaste zwiększa bioróżnorodność.
• Obserwuj ptaki i pełnik na łąkach, ale zachowuj ostrożność.

Praktyczne przygotowanie do wędrówki

Zanim ruszysz na szlak, sprawdź prognozę pogody i naładuj telefon oraz powerbank. Warto zainstalować mapy.cz i pobrać obszar offline — to pomaga, gdy zasięg w parku narodowego jest słaby.

Zadbaj o odpowiedni ubiór. Wybierz wygodne buty trekkingowe z dobrą przyczepnością i unikaj odzieży bawełnianej — szybko nasiąka i długo schnie.

Do plecaka włóż kurtkę przeciwdeszczową, lekki polar, zapas wody i przekąsek. Apteczka z podstawowym wyposażeniem oraz naładowany telefon to absolutne minimum.

• Porządek w plecaku: dokumenty, mapa offline, powerbank.
• Na szlaku: uważaj na śliskie odcinki przy skały i noś stabilne obuwie.
• Bezpieczeństwo: poinformuj kogoś o planowanej trasie i przewidywanym czasie powrotu.

Zabytki i ciekawe miejsca w okolicy

Okolica pasma kryje kilka unikatowych miejsc historycznych, dostępnych w krótkim czasie od punktów widokowych.

Kaplica Czaszek w Czermnej została wzniesiona w latach 1776–1804 i robi silne wrażenie na odwiedzających.

Muzeum Papiernictwa w Dusznikach‑Zdroju mieści się w XVII‑wiecznym młynie papierniczym. To jedyne działające tego typu muzeum w Polsce i ciekawy postój po zejściu ze szlaku.

Wambierzyce, zwane śląskim Jeruzalem, słyną z barokowej bazyliki i kalwarii. Fort Karola na górze Ptak powstał w 1790 roku z rozkazu króla Prus.

„Okolice parku narodowego oferują historię tak samo bogatą jak naturalne formy i skały.”

Warto też odwiedzić Twierdzę Kłodzką i Jaskinię Niedźwiedzią w Kletnie jako uzupełnienie górskich wrażeń.

• Okolice obfitują w zabytki, które warto zobaczyć po zejściu ze szczytów i szlaków.

Podsumowanie wyprawy w Góry Stołowe

Kończąc wędrówkę, warto zapamiętać najważniejsze atrakcje i praktyczne wskazówki przed kolejnym wyjazdem. Ten pasmo to wyjątkowe miejsce, gdzie park narodowy gór łączy ochronę przyrody z dostępem do licznych szlaków. To idealny kierunek dla turystów szukających różnorodnych tras.

Na terenie parku znajdują się słynne formacje — Szczeliniec Wielki (najwyższy szczyt pasma, 919 n.p.m.) oraz labirynty Błędne Skały. Nie zapomnij odwiedzić Skalne Grzyby, które oferują spokojny spacer wśród skał.

Park narodowy skutecznie chroni te unikatowe ściany i tarasy. Przygotuj się odpowiednio do wędrówki, korzystaj ze znakowanych szlaków i ciesz się widokami tego pasma przez cały rok.

Ada Walczak

Podróżniczka z wieloletnim doświadczeniem, autorka praktycznych poradników wyjazdowych. Dzieli się sprawdzonymi trasami i wskazówkami, które pomagają zaplanować podróż bez zbędnego stresu.